Poszczenie

Ostatnia aktualizacja: 7 lutego 2021

Wtedy Duch wyprowadził Jezusa na pustynię, aby był kuszony przez diabła. A gdy przepościł czterdzieści dni i czterdzieści nocy, odczuł w końcu głód. Wtedy przystąpił kusiciel i rzekł do Niego: «Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz, żeby te kamienie stały się chlebem». Lecz On mu odparł: «Napisane jest: Nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych».Mateusz 4:1-4, Biblia Tysiąclecia

Tak jak niezbędne jest jedzenie, tak samo niezbędne jest czasami nie jeść. Ta strona jest o poszczeniu, tak krótko- jak i długotrwałym.

Poszczenie krótkotrwałe (przerywane, okresowe)

Ten typ poszczenia jest tradycyjnie promowany przez Kościół2 – jeden posiłek do syta i (opcjonalnie) dwa mniejsze. Obecnie jest to wymagane tylko w dwa dni roku, w Środę Popielcową i Wielki Piątek, ale nic nie stoi na przeszkodzie, żebyś pościł dobrowolnie w innych dniach. Szczególnie jeśli Twój styl życia oznacza, że generalnie jesz jeden, 16-godzinny posiłek każdego dnia3.

Poszczenie okresowe jest zgrubnie porównywalne do restrykcji kalorycznej4 w kwestii korzyści zdrowotnych związanych z redukcją; to lepsze niż nic8, a jeśli drogie jest Ci Twoje zdrowie9, jest to coś do spróbowania, jeśli jesteś typem abstynenta, a nie moderatora.

Poszczenie długotrwałe

Jak sugeruje cytat z Pisma na górze strony, ekstrapolując z naśladowania przykładu Chrystusa, są ludzie, którzy próbują pościć długotrwale z przyczyn religijnych. Jest przynajmniej jeden taki przypadek opisany w literaturze medycznej5, zakończony przedwcześnie z powodu podciśnienia i słabości po 36 dniach, prawdopodobnie z powodu niedostatecznej podaży sodu. To nie jest najdłuższy post w historii. Ten należy do postu Angusa Barbieriego6, który pościł 382 dni pod opieką lekarzy, a bardziej współcześnie mamy jeszcze studium przypadku 50-dniowego postu10. Poszczenie było kiedyś metodą leczenia otyłości7 – ale nie oczekuj, że wszystkiego nie odzyskasz, jeśli wrócisz do swoich dawnych przyzwyczajeń11.

Fizjologia krótkotrwałych postów jest zasadniczo mało interesująca, czego nie można powiedzieć o poszczeniu długotrwałym, gdzie metabolizm przestawia się na palenie tłuszczu, oszczędzając białko12. Jest to częściowo podobne do diet ketogenicznych – glukoneogeneza i ketogeneza jest zwiększona, a glikemia zmniejszona. Większość tkanek, oprócz tych, które nie mogą, zaczyna używać ciał ketonowych zamiast glukozy. Co najbardziej istotne, insulinemia się normalizuje, co jest prawdopodobną przyczyną odwrócenia procesów chorobowych.

Poszczenie jest niezwykle bezpieczne13 jeśli chcesz schudnąć bardzo szybko, dopóki nie chcesz się tym zabić.

Poszczenie modyfikowane

W modyfikowanym poszczeniu, spożywasz trochę kalorii, ale znacznie mniej niż w dietach niskokalorycznych. Jest ono podobnie bezpieczne jak poszczenie o wodzie i efektywne przeciw różnej maści schorzeniom15, co jest spójne z ideą, że głównym problemem współczesnej populacji jest toksyczność energetyczna. W szczególności, małe ilości węglowodanów skutecznie chronią przed nadmierną utratą białka, gdyż potrzeba glukoneogenezy zachodzi również w poszczeniu16, a suplementacja sodu pomoże zapobiec hiponatremii20.

Suche poszczenie

Suche poszczenie jest najbardziej ekstremalną formą poszczenia, gdzie nie pijesz ani nie jesz. Literatury na ten temate jest niewiele, ale znaje się to być bezpieczne przynajmniej do pięciu dni17,18. Utrata masy jest większa, a eksperymenty na zwierzętach sugerują, że tempo katabolizmu masy tłuszczowej jest zwiększone w tym stanie19.

Odnośniki

  1. Mateusz 4, Biblia Tysiąclecia.
  2. Catholic Encyclopedia: Fast.
  3. Gill S, Panda S. A Smartphone App Reveals Erratic Diurnal Eating Patterns in Humans that Can Be Modulated for Health Benefits. Cell Metab. 2015;22(5):789–798. doi:10.1016/j.cmet.2015.09.005
  4. Ruth Schübel, Johanna Nattenmüller, Disorn Sookthai, Tobias Nonnenmacher, Mirja E Graf, Lena Riedl, Christopher L Schlett, Oyunbileg von Stackelberg, Theron Johnson, Diana Nabers, Romy Kirsten, Mario Kratz, Hans-Ulrich Kauczor, Cornelia M Ulrich, Rudolf Kaaks, Tilman Kühn, Effects of intermittent and continuous calorie restriction on body weight and metabolism over 50 wk: a randomized controlled trial, The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 108, Issue 5, November 2018, Pages 933–945, https://doi.org/10.1093/ajcn/nqy196
  5. Kerndt PR, Naughton JL, Driscoll CE, Loxterkamp DA. Fasting: the history, pathophysiology and complications. West J Med. 1982;137(5):379–399.
  6. Stewart WK, Fleming LW. Features of a successful therapeutic fast of 382 days’ duration. Postgrad Med J. 1973;49(569):203–209. doi:10.1136/pgmj.49.569.203
  7. Drenick EJ, Swendseid ME, Blahd WH, Tuttle SG. Prolonged Starvation as Treatment for Severe Obesity. JAMA. 1964;187(2):100–105. doi:10.1001/jama.1964.03060150024006
  8. JBI Database System Rev Implement Rep. 2018 Feb;16(2):507-547. doi: 10.11124/JBISRIR-2016-003248. Intermittent fasting interventions for treatment of overweight and obesity in adults: a systematic review and meta-analysis. Harris L1, Hamilton S2,3, Azevedo LB2,3, Olajide J2,3, De Brún C2,3, Waller G2,3, Whittaker V2,3, Sharp T4, Lean M1, Hankey C1, Ells L1,3.
  9. N Engl J Med. 2019 Dec 26;381(26):2541-2551. doi: 10.1056/NEJMra1905136. Effects of Intermittent Fasting on Health, Aging, and Disease. de Cabo R1, Mattson MP1.
  10. Elliott B, Mina M, Ferrier C. Complete and Voluntary Starvation of 50 days. Clin Med Insights Case Rep. 2016;9:67–70. Published 2016 Aug 11. doi:10.4137/CCRep.S39776
  11. Arch Intern Med. 1977 Oct;137(10):1381-2. Therapeutic fasting in morbid obesity. Johnson D, Drenick EJ.
  12. Annu Rev Nutr. 2006;26:1-22. Fuel metabolism in starvation. Cahill GF Jr1.
  13. Finnell JS, Saul BC, Goldhamer AC, Myers TR. Is fasting safe? A chart review of adverse events during medically supervised, water-only fasting. BMC Complement Altern Med. 2018;18(1):67. Published 2018 Feb 20. doi:10.1186/s12906-018-2136-6
  14. (uchylony)
  15. Wilhelmi de Toledo F, Grundler F, Bergouignan A, Drinda S, Michalsen A. Safety, health improvement and well-being during a 4 to 21-day fasting period in an observational study including 1422 subjects. PLoS One. 2019;14(1):e0209353. Published 2019 Jan 2. doi:10.1371/journal.pone.0209353
  16. Owen OE, Smalley KJ, D’Alessio DA, Mozzoli MA, Dawson EK. Protein, fat, and carbohydrate requirements during starvation: anaplerosis and cataplerosis. Am J Clin Nutr. 1998 Jul;68(1):12-34. doi: 10.1093/ajcn/68.1.12. PMID: 9665093.
  17. Papagiannopoulos IA, Sideris VI, Boschmann M, Koutsoni OS, Dotsika EN. Anthropometric, hemodynamic, metabolic, and renal responses during 5 days of food and water deprivation. Forsch Komplementmed. 2013;20(6):427-33. doi: 10.1159/000357718. Epub 2013 Dec 16. PMID: 24434757.
  18. Papagiannopoulos-Vatopaidinos IE, Papagiannopoulou M, Sideris V. Dry Fasting Physiology: Responses to Hypovolemia and Hypertonicity. Complement Med Res. 2020;27(4):242-251. English. doi: 10.1159/000505201. Epub 2020 Jan 20. PMID: 31958788.
  19. Increased fat catabolism sustains water balance during fasting in zebra finches. Joanna Rutkowska, Edyta T. Sadowska, Mariusz Cichoń, Ulf Bauchinger. Journal of Experimental Biology 2016 219: 2623-2628; doi: 10.1242/jeb.138966
  20. Weinsier RL. Fasting–a review with emphasis on the electrolytes. Am J Med. 1971 Feb;50(2):233-40. doi: 10.1016/0002-9343(71)90152-5. PMID: 4925695.