Pospolite rośliny jadalne

Ostatnia aktualizacja: 18 września 2020

Ta strona zawiera krótkie streszczenie powszechnie dostępnych (tzn. widuję je w lokalnych sklepach) owoców, warzyw i grzybów*. Organizmy osiadłe, żeby zachować życie i móc się rozmnażać muszą inwestować w mechanizmy obronne przeciw drapieżnikom, a te mechanizmy nie mogą być oparte o mobilność. W przypadku roślin te przeważnie składają się z gamy toksyn i substancji antyżywieniowych, które obniżają wartość odżywczą organizmu. Niektóre gatunki zwierząt również używają tych strategii, ale jest to komparatywnie bardzo rzadkie, gdzie w przypadku roślin jest to niezwykle powszechne. Ogromna większość roślin jest całkowicie niejadalna lub trująca dla ludzi, ale udało nam się udomowić niewielką liczbę gatunków, i poprawić ich profile toksykologiczne i odżywcze. Nie wszystkie rośliny są jednakowe, jak i też jednakowo rozłożone nie są indywidualne wrażliwości na różne substancje obronne u ludzi. Toteż ta strona, żeby pomóc w wyborze najmniej szkodliwych pokarmów.

Zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, wartość kaloryczna i ilość cukrów również są brane pod uwagę, gdyż nie są obojętne dla ludzkiego zdrowia. Poza zakresem artykułu są metody neutralizacji lub redukcji toksyn i substancji antyżywieniowych, z tytułu ich wysokiej specyficzności co do konkretnego przypadku. Temat ten jest jest mniej poznany niż bym chciał, więc dokonuję więcej poinformowanych przypuszczeń niż bym chciał. Jeśli już, sugerowałbym ostrożność, niż zakładanie, że coś jest bezpieczne, bo taka jest moja opinia – jest więcej rodzajów toksyn, nie streszczonych tutaj (na przykład, pominąłem taniny i inhibitory proteaz, ponieważ tam nawet nie mogę snuć przypuszczeń). Jak zawsze, jeśli popełniłem jakiś błąd dotyczący faktów lub pominąłem coś istotnego, powiedz mi o tym (moje dane kontaktowe łatwo znaleźć na stronie).

* Jestem świadom, że grzyby są osobnym królestwem, ale z perspektywy jadalności posiadają wiele podobieństw do warzyw. Co więcej, używam tutaj botanicznych definicji, zamiast kulinarnych, co jest warzywem a co owocem, z tego samego powodu. Zboża, nasiona, fasolki i orzechy to osobny temat, i nie są tutaj brane pod uwagę.

LECGOIOXAPHYGALAGAPUFCALSUG
A. bisporus
Apium
Allium
Jabłko
Awocado
Banan
Jagody
Amaranthacae
Brassica
Cytrusy
Ogórki
Winogrona
Kiwi
Sałata
Melon
Oliwka
Brzoskwinia
Gruszka
Papryka
Ananas
P. ostreatus
Śliwka
Granat
Ziemniak
Dynia
Rzodkiewka
Pomidor
Batat
Cukinia
Legenda: LEC – lektyny, GOI – goitrogeny, OXA – szczawiany, PHY – fityniany, GAL – glikoalkaloidy, AGA – agarytyna, PUF – wielonienasycone kwasy tłuszczowe, CAL – gęstość kaloryczna, SUG – cukry proste. Zielone – prawdopodobnie bezproblemowe, żółte – możliwe problemy, czerwone – prawdopodobnie problematyczne.

References:

  1. Nachbar MS, Oppenheim JD. Lectins in the United States diet: a survey of lectins in commonly consumed foods and a review of the literature. Am J Clin Nutr. 1980;33(11):2338-2345. doi:10.1093/ajcn/33.11.2338
  2. Eastman CJ, Zimmermann MB. The Iodine Deficiency Disorders. [Updated 2018 Feb 6]. In: Feingold KR, Anawalt B, Boyce A, et al., editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000-. Table 5, Dietary Goitrogens. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK285556/table/tyd-iodine-deficienc.goitrogenm/
  3. MONTE A. GREER, M.D, Goitrogenic Substances in Food, The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 5, Issue 4, July-August 1957, Pages 440–444, https://doi.org/10.1093/ajcn/5.4.440
  4. Noonan SC, Savage GP. Oxalate content of foods and its effect on humans. Asia Pac J Clin Nutr. 1999;8(1):64-74.
  5. CLINICAL NEPHROLOGY – EPIDEMIOLOGY – CLINICAL TRIALS| VOLUME 57, ISSUE 4, P1662-1667, APRIL 01, 2000. Estimation of the oxalate content of foods and daily oxalate intake. Dr Ross P. Holmes, Martha Kennedy. DOI:https://doi.org/10.1046/j.1523-1755.2000.00010.x
  6. Kasidas GP, Rose GA. Oxalate content of some common foods: determination by an enzymatic method. J Hum Nutr. 1980;34(4):255-266. doi:10.3109/09637488009143446
  7. ZAREMBSKI PM, HODGKINSON A. The oxalic acid content of English diets. Br J Nutr. 1962;16:627-634. doi:10.1079/bjn19620061
  8. Savage GP, Nilzen V, Osterberg K, Vanhanen L. Soluble and insoluble oxalate content of mushrooms. Int J Food Sci Nutr. 2002;53(4):293-296. doi:10.1080/09637480120057000
  9. Food Chemistry. Volume 78, Issue 4, September 2002, Pages 511-521. Comparison of extraction methods for the determination of soluble and total oxalate in foods by HPLC-enzyme-reactor. Ruth Hönow, Albrecht Hesse
  10. Schlemmer U, Frølich W, Prieto RM, Grases F. Phytate in foods and significance for humans: food sources, intake, processing, bioavailability, protective role and analysis. Mol Nutr Food Res. 2009;53 Suppl 2:S330-S375. doi:10.1002/mnfr.200900099
  11. Chowański S, Adamski Z, Marciniak P, et al. A Review of Bioinsecticidal Activity of Solanaceae Alkaloids. Toxins (Basel). 2016;8(3):60. Published 2016 Mar 1. doi:10.3390/toxins8030060
  12. Journal of Functional Foods. Volume 2, Issue 2, April 2010, Pages 91-98.Mushrooms and agaritine: A mini-review. Peter Roupasa, Jennifer Keogh, Manny Noakes, Christine Margettsa, Pennie Taylor. https://doi.org/10.1016/j.jff.2010.04.003
  13. Wang M, Yu P, Chittiboyina AG, et al. Characterization, Quantification and Quality Assessment of Avocado (Persea americana Mill.) Oils. Molecules. 2020;25(6):1453. Published 2020 Mar 24. doi:10.3390/molecules25061453
  14. El Riachy M, Hamade A, Ayoub R, Dandachi F, Chalak L. Oil Content, Fatty Acid and Phenolic Profiles of Some Olive Varieties Growing in Lebanon. Front Nutr. 2019;6:94. Published 2019 Jul 4. doi:10.3389/fnut.2019.00094
  15. U.S. DEPARTMENT OF AGRICULTURE FoodData Central.
  16. Nile and Park, J Nutr Disorders Ther 2014, 4:1. Bioavailability Analysis of Oxalate and Mineral Content in Selected Edible Mushrooms. DOI: 10.4172/2161-0509.1000138.